Algemeen Christelijk Vakverbond

Het ACV pleit voor maximumfactuur in secundair onderwijs

Voor ouders van schoolgaande kinderen is september een dure maand. Een nieuwe boekentas, schoolgerief, busabonnement,… dat alles neemt een grote hap uit het budget. En dan valt nadien nog eens de schoolfactuur in de brievenbus. Om die betaalbaar te houden voor iedereen, pleit het ACV voor een maximumfactuur in het secundair onderwijs, zoals die al bestaat in het basisonderwijs. 

Is ons onderwijs niet gratis? 

Het onderwijs in Vlaanderen is gratis, in die zin dat je geen inschrijvingsgeld moet betalen voor je kind in het basis- en secundair onderwijs. Verder worden de schoolkosten in de kleuter- en lagere school beperkt. Zo mag de school geen bijdrage vragen voor lesmateriaal en activiteiten die noodzakelijk zijn om de eindtermen te behalen. Andere kosten mag de school doorrekenen aan de ouders, maar daar geldt een maximumfactuur van 45 euro voor het kleuteronderwijs en 85 euro voor het basisonderwijs. Dit is helemaal anders in het secundair onderwijs. Daar is de school niet verplicht om lesmateriaal gratis te voorzien en geldt er geen maximumfactuur. Daardoor voelen heel wat gezinnen die overstap serieus in hun portemonnee. 

Hoeveel kost een schooljaar in het secundair onderwijs aan ouders? 

“Het antwoord op die vraag verschilt sterk van school tot school en hangt af van de gekozen studierichting”, zegt Ann Vermorgen (nationaal secretaris van het ACV) . Maar het ACV rekende uit dat een schooljaar in het secundair onderwijs gemiddeld 1 228 euro kost. In het technisch en kunstonderwijs valt de gemiddelde factuur nog hoger uit, respectievelijk 1 444 euro en 1 696 euro. Dat zijn geen astronomische bedragen, maar het is ook geen bedrag dat iedereen zomaar op tafel kan leggen. Bovendien is de verwachting dat de kosten voor scholen nog verder zullen stijgen door de digitalisering van het onderwijs, de steeds hogere verwachtingen vanuit de samenleving (STEM, M-decreet,…), een stijging van het aantal leerlingen met 12 procent in de komende tien jaar,… Scholen moeten bijgevolg investeren in extra personeel en infrastructuur, maar daar staan niet altijd de gepaste overheidsmiddelen tegenover. Het is dan ook verleidelijk om waar het kan de rekening door te schuiven naar de ouders. 

Maar zijn die hoge schoolkosten een probleem? 

“Zeker wel. Steeds meer ouders slagen er niet in om de schoolfactuur te betalen en dat is niet alleen een gevolg van de stijgende armoede in de samenleving. De vzw SOS Schulden op School schat dat 10 procent van de schoolfacturen niet betaald wordt”, geeft Ann Vermorgen aan. Ongeveer één op drie scholen gaat daarom met een incassobureau in zee. Dat is problematisch, want het schaadt het vertrouwen tussen ouders en de school. Hoge schoolfacturen kunnen gezinnen ook afschrikken om voor een bepaalde school of studierichting te kiezen. “ Dat beknot talentontplooiing en kansen van kinderen”, zo zegt Ann Vermorgen. “Kinderen die niet in een studierichting zitten die aansluit bij hun interesse en talent, zullen sneller afhaken en zonder diploma uitstromen”. 

Is de maximumfactuur dan dé oplossing? 

Volgens het ACV wel. We pleiten voor de algemene invoering van een maximumfactuur in het secundair onderwijs, die varieert per studierichting. Die maximumfactuur legt vast welk bedrag de scholen maximaal kunnen doorrekenen aan de ouders. Dat zorgt voor transparantie en voorspelbaarheid. Ouders weten zo aan welke factuur ze zich kunnen verwachten. Ook verlaagt het drempels om voor een bepaalde studierichting te kiezen. En scholen worden zo meer kostenbewust. Een belangrijke voorwaarde blijft evenwel dat de overheid voldoende middelen voor de scholen moet voorzien. Met dit pleidooi voor een maximumfactuur staan we trouwens niet alleen. Onder meer kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen, de Gezinsbond, Welzijnszorg en het Netwerk tegen Armoede zijn er voorstander van. 

Is dat wel een realistisch voorstel? 

Critici zeggen dat de invoering van een maximumfactuur te complex is, vooral in de tweede en derde graad. Er zijn te veel studierichtingen, die te veel variëren in schoolkosten. Maar het Provinciaal Secundair Onderwijs in Antwerpen, dat voornamelijk technisch en beroepsonderwijs aanbiedt, bewijst in de praktijk dat het wel mogelijk is. Op eigen initiatief voerde het een maximumfactuur in van 250 euro in de eerste graad. Dat experiment bleek een succes en dus voerde de scholengroep in het schooljaar 2016-2017 ook een maximumfactuur in voor de tweede en derde graad. Afhankelijk van de gekozen studierichting betaalt een ouder voor een schooljaar in de tweede graad maximaal 520 euro en in de derde graad 700 euro. De schoolfactuur ligt nu gemiddeld 50 euro lager dan voorheen. Ook de school won hierbij, want het aantal onbetaalde facturen verminderde met 15 procent. En drie van de vijf voltijdse personeelsleden die zich vroeger bezighielden met administratie kunnen zich nu toeleggen op zorgbegeleiding. 
(Dit artikel verschijnt op 7 september in Visie)